Pole tekstowe: for 
Pole tekstowe: MANAGEMENT              ALL
nauka -  edukacja - konsulting
 

Pole tekstowe: !
Pole tekstowe: Pełna wersja
Pole tekstowe:   
1. Wydawnictwo akademickie - pytanie o miejsce i rolę w systemie zarządzania nowoczesna uczelnią - wprowadzenie
 
Dawna mądra i wzniosła dewiza książnic: „hic mortui vivunt muti loquuntur” - tu zmarli żyją, a niemi przemawiają, da się w pewnym sensie przenieść na rozległe obszary świata i życia współczesnego, gdzie ludzkie życie i współistnienie uzależnione jest od istnienia i funkcjonowania liter i zapisu.  Pismo istotnie ożywia świat.
Jan Trzynadlowski
 
            Prowadzenie działalności wydawniczej przez uczelnie było związane z istnieniem samej akademii / uniwersytetu niemalże od zawsze.  Efektem przecież każdej pracy naukowo-dydaktycznej, od samego początku, jest jakaś forma publikacji bez której ani uprawianie nauki, jak też prowadzenie dydaktyki wydaje się po prostu niemożliwe.  Możemy już na samym początku stwierdzić, że tak naprawdę wszelka działalność wydawnicza rozpoczęła się od uniwersytetu. Potwierdzenie tejże tezy znajdujemy w opracowaniu J. Trzynadlowskiego „Autor, dzieło, wydawca”; czytamy: w starożytności, jak i nawet w średniowieczu, jedynie publikowanie rękopiśmiennych podręczników uniwersyteckich, zwanych „skryptami” oznaczało się działalnością wydawnicza w dzisiejszym tego słowa znaczeniu, w przeciwieństwie do powielania, metoda przepisywania ręcznego, innych, raczej pojedynczych  opracowań przeznaczonych wyłącznie dla wykształconych i bogatych[1].  
             Również dzisiaj prowadzenie działalności wydawniczej przez szanującą się uczelnię jest czymś absolutnie nieodzownym. U progu XXI w. pojawia się jednak zasadnicze pytanie o miejsce i role wydawnictwa akademickiego w systemie zarządzania nowoczesna wyższą uczelnią.  Wskazanie odpowiedzi nie jest jednak rzeczą łatwą.  Poszukiwanie wizji działalności wydawniczej o profilu akademickim jest zdeterminowane wizją samej wyższej uczelni oraz jej miejsca i roli we współczesnym, niezwykle skomercjalizowanym świecie.  Nie można zatem odpowiedzieć na przedstawione powyżej pytanie bez szerszej refleksji obejmującej zagadnienie wiedzy jako wartości intelektualnej na tle procesów globalizacyjnych, czy też problematyki związanej z procesem komercjalizacji, czy też urynkowienia samej wiedzy.
Niniejsze opracowanie dotyczące roli wydawnictwa akademickiego w pracach całej uczelni wyższej składa się z następujących kluczowych zagadnień: 
1)      wiedza jako wartość intelektualna na tle procesów globalizacyjnych;
2)      reputacja jako kluczowy czynnik determinujący osiągnięcie sukcesy na rynku usług edukacyjnych
3)      wydawnictwo uczelniane jako strategiczne medium kreowania kapitału intelektualnego uczelni oraz pozytywnej reputacji.
 
Dyskusję na temat roli wydawnictwa akademickiego rozpoczynam od refleksji dotyczącej wiedzy jako wartości intelektualnej.  W tym punkcie definiuję podstawowe pojęcia jakimi są: globalizacja gospodarki w oparci o wiedzę, inteligencja, wiedza oraz kluczowy termin jakim jest kapitał intelektualny.  Zwracam szczególną uwagę na aspekt komercjalizacji wiedzy jako strategicznego celu całego procesu edukacyjnego współczesnej uczelni wyższej.
Kolejnym zagadnieniem jest reputacja jako kluczowy czynnik uzyskania ponadprzeciętnej pozycji konkurencyjnej na rynku usług edukacyjnych.  Komercjalizacja wiedzy stałą się faktem.  Zatem mechanizmy rynkowe obejmujące wszystkie organizacje, nie tylko gospodarcze, również dotyczą uczelni wyższych, w szczególności uczelni niepublicznych (nie posiadających bezpośrednich dotacji budżetowych).  Reputacja rozumiana jako określona wartość, marka, firma, stanowi podstawowy wyznacznik jakości kształcenia z perspektywy swoistej akredytacji udzielanej przez rynek.  Obecnie uczelnia wyższa aby mogła osiągnąć sukces, oprócz realizowania na wysokim poziomie jakościowym podstawowych (tradycyjnych) funkcji jakimi są praca naukowo oraz praca dydaktyczna, musi tworzyć ponadprzeciętną wartość jej rynkowej percepcji.
            Po omówieniu podstawowych zagadnień dotyczących kapitału intelektualnego oraz reputacji przechodzę ostatecznie do próby poszukiwania określonej wizji wydawnictwa akademickiego, które oprócz tradycyjnej, na wskroś statycznej roli polegającej na publikowaniu osiągnięć prac naukowych, powinno przyjąć bardziej aktywną dynamiczną strategię pracy.  W celu realizacji celu głównego (nadrzędnego) całej struktury organizacji uczelnianej muszą być podejmowane cele cząstkowe w poszczególnych obszarach funkcjonalnych czy też organizacyjnych.  Od tej funkcji nie może być wyłączony nikt, w tym szczególnie strategiczny obszar jakim jest wydawnictwo akademickie.  Powyższe zagadnienie opisuję poprzez: wyznaczenie miejsca w strukturze organizacyjnej uczelni,  zakres przedmiotowy pracy wydawnictwa oraz autorski system zarządzania wydawnictwem akademickim (w zarysie).
             Przedstawiona w niniejszym opracowaniu problematyka wskazuje na pewne kierunki czy też wizje co do miejsca i roli wyższej uczelni, jak też w konsekwencji miejsca i roli samego wydawnictwa uczelnianego.  Pomimo przedstawienia przez autora określonych poglądów czy sugestii, pytanie o wizję samej nowoczesnej uczelni XXI wieku w gruncie rzeczy pozostaje otwarte.  
*** 

3. Wydawnictwo uczelniane jako strategiczne medium kreowania kapitału intelektualnego uczelni oraz pozytywnej reputacji
 
3.1. Rola wydawnictwa akademickiego w kreowaniu kapitału intelektualnego
             Rola wydawnictwa akademickiego w procesie tworzenia również kapitału intelektualnego jest olbrzymia.  Książka, zeszyt naukowy, podręcznik (nawet w formie elektronicznej na CD-ROM’ie) jest materialnym wymiarem posiadanej wiedzy czy już nawet kapitału intelektualnego.  Możemy nawet stwierdzić, że jakość pracy wydawnictwa determinuje ostatecznie jakość tworzonej w ramach uczelni bogactwa jakim jest wiedza.  
             Spróbujmy teraz przeanalizować rzeczywistą rolę wydawnictwa akademickiego w kreowaniu kapitału intelektualnego uczelni za pomocą metody porównań parami[1].  Za pomocą tej techniki możemy dokonać rozróżnienia wartości poszczególnych czynników pod względem użyteczności w perspektywie kreowania kapitału intelektualnego uczelni.  
            Na podstawie opracowanego wcześniej „drzewa celów” (rys. 4) przyporządkowujemy określonym czynnikom następujące parametry:
            P1 – Zarządzanie zasobami ludzkimi 
            P2 – Działalność naukowa
            P3 – Działalność dydaktyczna
            P4 – Działalność wydawnicza
            P5 – „Public relations”
            P6 – Działalność marketingowa
            P7 – Prace administracyjne
            P8 – Nowoczesna infrastruktura
     Następnie dokonujemy wartościującego porównania parami – tab. 3
 Tab. 3.  Rola kluczowych czynników w kreowaniu kapitału intelektualnego uczelni.
 
P1
P2
P3
P4
P5
P6
P7
P8
Suma wiersza
Ranga
P1
-
0
1
1
1
1
1
1
6
II
P2
1
-
1
1
1
1
1
1
7
I
P3
0
0
-
0
0
0
1
0
1
VII
P4
0
0
1
-
1
1
1
1
5
III
P5
0
0
1
0
-
1
1
0
3
V
P6
0
0
1
0
0
-
1
0
2
VI
P7
0
0
0
0
0
0
-
0
0
VIII
P8
0
0
1
0
1
1
1
-
4
IV
 
            Na podstawie przeprowadzonego zestawienia możemy wnioskować, że rola wydawnictwa akademickiego (P4) w kreowaniu kapitału intelektualnego jest olbrzymia.  Na pierwszym miejscu są badania naukowe (P2), potem jakość zarządzania zasobami ludzkimi (P1) uczelni.  Trzecie miejsce, na osiem analizowanych czynników,  zajmuje działalność wydawnicza.
 
3.2. Rola wydawnictwa akademickiego w budowaniu pozytywnej reputacji uczelni
             Drugim aspektem umożliwiającym osiągnięcie sukcesu na rynku usług edukacyjnych, obok kreowania kapitału intelektualnego, jest umiejętność budowania pozytywnej reputacji uczelni.
Spróbujmy teraz za pomocą tej samej metody dokonać analizy kluczowych czynników w perspektywie tworzenia pozytywnej reputacji uczelni.
 Tab. 4.  Rola kluczowych czynników w kreowaniu pozytywnej reputacji uczelni.
 
P1
P2
P3
P4
P5
P6
P7
P8
Suma wiersza
Ranga
P1
-
0
0
0
0
0
1
0
1
VII
P2
1
-
1
0
0
0
1
0
3
V
P3
1
0
-
0
0
0
1
0
2
VI
P4
1
1
1
-
0
1
1
1
6
II
P5
1
1
1
1
-
1
1
1
7
I
P6
1
1
1
0
0
-
1
1
5
III
P7
0
0
0
0
0
0
-
0
0
VIII
P8
1
1
1
0
0
0
1
-
4
IV
 
Na podstawie przeprowadzonego zestawienia możemy wnioskować, że rola wydawnictwa akademickiego (P4) w kreowaniu pozytywnej reputacji uczelni jest również bardzo duża.  Na pierwszym miejscu są działania  w ramach „public relations” (P5), drugie miejsce zajmuje działalność wydawnicza, wyprzedzając działalność marketingową oraz jakość infrastruktury danej uczelni.
             Podsumowując możemy stwierdzić, że zarówno w procesie kreowania kapitału intelektualnego jak też, budowania pozytywnej reputacji (wizerunku) uczelni działalność wydawnicza zajmuje miejsce szczególne.  Ważne jest zatem pełne wykorzystanie powyższego medium jako narzędzie tworzenia ponadprzeciętnej wartości.
[1]  Bardziej zaawansowanym sposobem jest metoda analizy wartości użytkowej celu: J. Teczke, Organizacja procesu kontroli w systemie zarządzania przedsiębiorstwem przemysłowym, praca doktorska pod kier. J. Trzcienieckiego, AE w Krakowie, Kraków 1980, lub M. Krupa, Ryzyko i niepewność  w zarządzaniu firma, Antykwa, Kraków-Kluczbork, w przygotowaniu.
[1]  J. Trzynadlowski, Autor, dzieło, wydawca, Ossolineum,  Wrocław 1988, s. 47-49.
Pole tekstowe: back
Pole tekstowe: !
Pole tekstowe: Marian Krupa, Rola wydawnictwa akademickiego w kreowaniu kapitału intelektualnego oraz pozytywnej reputacji uczelni.. WSIiZ, Rzeszów – 2001.