Pole tekstowe: for 
Pole tekstowe: MANAGEMENT              ALL
nauka -  edukacja - konsulting
 

Pole tekstowe: Pełna wersja
Pole tekstowe:  
1. Społeczeństwo informatyczne a informatyzacja zarządzania - wprowadzenie
Tworzenie się społeczeństwa informatycznego[1] (digital society, information society) opartego na nieograniczonym wręcz dostępie do informacji w przestrzeni i czasie, ma swoje konsekwencje w procesie kształtowania się nowych form organizacyjnych jak też nowych modeli zarządzania tymi organizacjami. Niewątpliwie coraz to bardziej zaawansowane, zintegrowane, wyspecjalizowane metody zarządzania, w tym głównie narzędzia informatyczne wspierają, ale też i dominują procesy decyzyjne zarządzania współczesną organizacją[2]. 
Przemiany cywilizacyjne w ramach budowania tzw. „nowej ekonomii”[3], rozpoczęte w chwili pojawienia się komputera jako dominującego narzędzia wytwórczego w procesach gospodarczych, bezpośrednio wpływają na modele decyzyjne zarządzania, zarówno z punktu widzenia kształtowania oczekiwanego poziomu sprawności organizacyjnej (wymiar organizatorski), w kontekście stosowanych metod i narzędzi, jak również budowania określonych postaw kulturowych, innowacyjno-partycypacyjnych (wymiar społeczno-kulturowy). Kluczową rolę w tym procesie pełnią komputery i zintegrowane funkcjonalnie (aspekt operacyjny), informacyjnie (aspekt strategiczny) oraz systemowo (aspekt techniczny) oprogramowanie biznesowe. Zintegrowane systemy informatyczne (ZSI), aczkolwiek pomagają dostosowywać organizację do zmieniających się uwarunkować cywilizacyjnych (wymiar informatyzacji), nie są jednak lekarstwem na wszystkie współczesne problemy zarządzania. Pojawia się tutaj niewątpliwie takie paradoks, że rozwiązując jedne problemy zdefiniowane w gospodarce przemysłowej, tworzymy nowe charakterystyczne dla gospodarki informatycznej. Należy jednak pamiętać, że lekceważenie uwarunkowań cywilizacyjnych, tzn. zjawiska informatyzacji zarządzania, może prowadzić zarówno w obszarze badań naukowych, dydaktyki jak też samej praktyki menedżerskiej do swoistej archaiczności.
Celem niniejszego artykułu jest opisanie (w zarysie) zjawiska informatyzacji zarządzania (Information Technology and Management), zarządzania zinformatyzowanego (Digital Management), czy też organizacji zinformatyzowanej (Digital Organization) na tle procesów kształtowania się społeczeństwa informatycznego (Information Society, Digital Society).
  
2. Cywilizacja informatyczna, społeczeństwo wiedzy, nowa ekonomia – w poszukiwaniu definicji
 W literaturze anglojęzycznej pojecie New economy pojawiło się w latach 90. na łamach czasopisma „Newsweek”, oznaczające nowe trendy makroekonomiczne, głównie wyższy niż zazwyczaj rozwój gospodarczy przy niskich poziomach inflacji i bezrobocia. Źródłem tego niezwykle korzystnego stanu rzeczy był fakt zdominowania procesów gospodarczych i inwestycyjnych przez nowe technologie informatyczne[4]. I tak jak już wcześniej rozwój gospodarek był uzależniony od dominujących narzędzi stosowanych w tym czasie w procesach wytwórczych, to i tym razem zmiana jej struktury była uzależniona od czynnika narzędziowego, przy czym tym razem od komputera i zainstalowanego na nim oprogramowania[5].
 
Rysunek 1. Nowy (informatyczny) a tradycyjny (przemysłowy) model biznesu [Daum 2000].
 Zastosowanie narzędzi informatycznych w gospodarce bezpośrednio wpłynęło również na model zarządzania przedsiębiorstwem, organizacją w skali mikroekonomicznej. Zauważono po pierwsze, że nastąpiło całkowite przedefiniowanie kluczowych czynników sukcesu. G. Means i D. Schneider stwierdzają, że w „nowej ekonomii”,  to nie posiadane aktywa majątkowe (physical capital) ani też aktywa obrotowe (working capital) decydują o przewadze konkurencyjnej przedsiębiorstwa, ile raczej marka i kapitał ludzki (wiedza i innowacyjność) wspierany w znaczący sposób przez technologię informatyczną – tzw. „e-business” (rys. 1).
Również w perspektywie analiz finansowych okazało się, że w perspektywie 15 lat (1982-1998) aktywa majątkowe tracą swoją dominującą pozycję bilansie na rzecz wartości niematerialnych (intangible asssets) w sposób dramatyczny. Już w roku 1998, grupa amerykańskich przedsiębiorstw (S&P500) wykazała, że zaledwie 15% aktywów materialnych (tangible assets) stanowi o wartości rynkowej przedsiębiorstwa, w porównaniu z rokiem 1982 gdzie ten sam składnik struktury bilansu wynosił aż 62% (rys. 2).
 
Rysunek 2. Zmiana struktury wartości rynkowej organizacji [Daum 2000].
Możemy wskazań jeszcze na inne aspekty determinujące zmiany zachodzące w skali makro i mikro gospodarczej wpływające na rozumienie pojęcia „społeczeństwo informatyczne”. Niewątpliwe jest nią globalizacja,  innowacja, humanizacja procesów pracy, ale też z drugiej strony komercjalizacja życia społecznego, dominacja kultury masowej, konflikty kultur i cywilizacji. I o ile w niniejszym opracowaniu podjęto próbę opisania zjawiska informatyzacji gospodarki, zarządzania należy pamiętać o złożoności i wielowymiarowości całego procesu zmian cywilizacyjnych. 
Czym zatem jest „gospodarka informatyczna”? Możemy zaproponować następującą definicję: Jest to epoka gospodarcza, w której to dominującym narzędziem gospodarowania jest komputer, zaś kluczowymi źródłami kształtowania wartości organizacji jest wiedza. Interesującą kwestią w przedstawionej definicji jest bezpośredni związek wiedzy jako kluczowej wartości organizacji „nowej ekonomii” z narzędziem informatycznym jakim jest komputer.
W tym miejscu należy zadać również pytanie: w jaki sposób informatyzacja zarządzania wpływa na zmianę kompetencji menedżerskich jak też samych profili, stylów zarządzania? Ponieważ opisywane zjawisko informatyzacji zarządzania ma charakter złożony również wskazany poniżej model zawiera różne aspekty, kompetencje czy tez umiejętności. Możemy zaproponować następujące kluczowe obszary kompetencji menedżerskich „nowej ekonomii” tworząc  tzw. model 7As (Seven Abilities):
 
ü        Wiedza - Ability to attract knowledge 
ü        Wartość - Ability to create value from human innovation (creativity)
ü        Sieć - Ability to built long lasting business networking
ü        Globalność - Ability to think internationally / globally
ü        Wielokulturowość - Ability to communicate within cross-culture organizations
ü        Technologia informatyczna - Ability to implement successfully IT
ü        Człowiek - Ability to promote „human touch” environment
 
 Niewątpliwie analizując problematykę informatyzacji zarządzania należy uwzględniać wszystkie powyżej wskazane aspekty, zarówno o charakterze socjo-kulturowym, ekonomicznym jak i technicznym, na poziomie organizacji i indywidualnych postaw, profili kompetencyjnych współczesnych menedżerów. Dlatego też, wszelkie opracowania, badania terenowe, modele zarządzania współczesną organizacją mają charakter złożony. Sam zaś projekt informatyczny, zarówno na etapie projektowania, wdrożenia czy udoskonalania powinien być analizowany na różnych poziomach kształtowania wartości w oparciu, na przykład, o model siedmiu kompetencji (7As).

 
[1] W oparciu o przyjętą w literaturze przedmiotu konwencję, zasadniczo w „procesie rozwoju kultury organizacyjnej rodzaju ludzkiego, można wyróżnić trzy wyraźne występujące epoki: rolniczą, przemysłową i elektroniczną” [Kieżun 2005: 3]. Przy czym  pojęcie „epoki elektronicznej”, obejmujące rozwój technologii informacyjnych (informatycznych) i telekomunikacyjnych, opisywane w literaturze jest również jako „epoka informatyczna”, czy też „epoka informacyjna”.  W niniejszej publikacji, przyjęto termin „epoka informatyczna” akcetując w ten sposób narzędziowy aspekt, determinant rozwoju organizacji.
[2] W polskiej literaturze nauki o zarządzaniu temat informatyzacji zarządzania, w różnych obszarach funkcjonalnych i na różnych poziomach zarządzania organizacją, jest przedstawiany m.in. w: Abt 2001:?, Abt 2001; Adamczewski 1998; Bielecki 2000; Bielecki 1997; Januszewski 2001; Kieżun 2005; Kożuch 2004; Miłosz 2002; Stabryła 2001; Stabryła 2002; Wrycz 1999.
[3] Pojęcie tzw. „nowej ekonomii” opisuje zjawisko dominacji technologii informatycznych w gospodarce i często jest ono stosowane jako synonim „społeczeństwa informacyjnego” [Naisbitt 1997: ]. Należy jednak pamiętać, że jest to bezpośrednie tłumaczenie z języka angielskiego terminu information society. Nie jest to jednak do końca ścisłe tłumaczenie, ze względu na fakt, że w j. angielskim nie ma rozróżnienia pomiędzy „informacyjny” a „informatyczny”. Informatyka jest zazwyczaj  tłumaczona jako information technology - w skrócie IT. 
[4] Por. http://en.wikipedia.org/wiki/New_economy.
[5] Por. Informatyczna i telekomunikacyjna technologia (IT) uruchamia i kształtuje nowa ekonomię w podobny sposób jak para, gaz, elektryczność przekształciło  ekonomię agrarną w ekonomię przemysłową sto lat temu. Alt, Fleish, Österle 2000: 2-5.
 
 
Pole tekstowe: !
Pole tekstowe: back
Pole tekstowe: !
Pole tekstowe: Marian Krupa, Zarządzanie w cywilizacji informatycznej – zarys problematyki.          Prakseologia nr 147/2007, Polska.